Jak przygotować firmę na chaos i niepewność?

Na początku był chaos. Wszystko wskazuje na to, że tak już zostanie.

Właścicielowi firmy działającej w małej miejscowości może się wydawać, że konflikty międzynarodowe, nowe technologie albo wydarzenia na drugim końcu świata nie mają większego znaczenia dla jego biznesu. Wystarczy jednak spojrzeć na ceny paliw, energii i transportu, aby zobaczyć, że świat jest globalną wioską.

W 2026 roku konflikt Stanów Zjednoczonych i Izraela z Iranem doprowadził między innymi do rekordowych cen oleju napędowego  w naszym kraju oraz wzrostu kosztów transportu i logistyki.

Pandemia, wojny, katastrofy naturalne, zmiany prawa i szybki rozwój technologii pokazują, że nadeszły czasy zarządzania firmą w niepewnym i zmiennym środowisku.

Czas spokoju nie nadejdzie

Przedsiębiorcy często czekają, aż sytuacja się uspokoi. Wtedy mają zacząć inwestować, porządkować firmę, tworzyć strategię albo rozwijać zespół.

Problem polega na tym, że świat prawdopodobnie już nie zwolni.

Zaakceptowanie chaosu nie oznacza rezygnacji ani biernego czekania. Oznacza zrozumienie, że nie jesteśmy w stanie przewidzieć i kontrolować wszystkich zmian. Możemy natomiast przygotowywać firmę do szybszego reagowania.

Sama świadomość, że czas całkowitego spokoju nie nadejdzie, potrafi przynieść ulgę. Przestajesz zużywać energię na walkę z czymś, czego nie jesteś w stanie zatrzymać. Możesz przeznaczyć ją na budowanie firmy, która lepiej radzi sobie ze zmianami.

Czym jest czarny łabędź?

Nassim Nicholas Taleb określił mianem czarnego łabędzia rzadkie i trudne do przewidzenia zdarzenie, które wywołuje poważne konsekwencje. Po fakcie ludzie próbują je logicznie wyjaśnić i przekonują samych siebie, że można było je przewidzieć.

Nie przygotujesz swojej firmy na każdego czarnego łabędzia. Nie wiesz, kiedy się pojawi, skąd nadejdzie ani jakie wywoła skutki.

Możesz jednak ograniczać podatność firmy na niespodziewane zdarzenia. Nie chodzi o przewidzenie przyszłości, ale o zwiększenie prawdopodobieństwa, że firma poradzi sobie niezależnie od tego, który scenariusz się wydarzy.

Odporność to dopiero początek

Firma krucha pod wpływem kryzysu zaczyna się rozpadać. Firma odporna przyjmuje uderzenie i próbuje wrócić do wcześniejszego stanu. Organizacja antykrucha idzie o krok dalej. Potrafi wykorzystać zmienność, aby się rozwijać.

Bezpłatne narzędzie

Generator strategii wzrostu sprzedaży

Odpowiadasz na kilka pytań i dostajesz szkielet strategii dla swojej firmy. Bez rejestracji, w kilka minut.

Wygeneruj swoją strategię

Wyobraź sobie dwie lokalne firmy usługowe.

Pierwsza pozyskuje większość klientów z jednego kanału, wiedzę przechowuje w głowie właściciela, nie ma rezerwy finansowej, a najważniejsze decyzje wymagają jego zgody.

Druga korzysta z kilku źródeł pozyskiwania klientów, zabezpiecza dane, rozwija kompetencje pracowników i analizuje różne scenariusze przyszłości. Ma również ustalone zasady podejmowania decyzji podczas nieobecności właściciela.

Gdy główny kanał pozyskiwania klientów przestaje działać, pierwsza firma zamiera. Druga również odczuwa skutki zmiany, ale szybciej przenosi środki do pozostałych kanałów. Może dodatkowo przejąć część klientów konkurentów, którzy nie byli przygotowani.

Obie firmy zostały dotknięte przez ten sam chaos. Jedna została osłabiona, a druga wykorzystała sytuację do rozwoju.

Taleb i Douady opisują antykruchość jako zdolność systemu do odnoszenia korzyści ze zmienności, niepewności i zaburzeń.

Nie przewiduj jednej przyszłości

Praca ze scenariuszami nie polega na odgadywaniu, co dokładnie się wydarzy. Zamiast budować jeden sztywny plan, rozważ kilka możliwych przyszłości.

Co zrobisz, jeżeli:

• koszty wzrosną o 20%,
• główny pracownik będzie niedostępny,
• stracisz największego klienta,
• ważny system przestanie działać,
• nowa technologia zmieni sposób świadczenia Twojej usługi?

Badania nad odpornością organizacyjną wskazują trzy istotne etapy: przewidywanie możliwych zagrożeń, radzenie sobie podczas kryzysu oraz adaptację na podstawie zdobytych doświadczeń.

W badaniu dotyczącym przygotowania firm na przyszłość organizacje określone jako czujne i przygotowane osiągnęły w badanej grupie wyniki przewyższające średnią między innymi pod względem rentowności oraz wzrostu kapitalizacji.

Strategia wyznacza kierunek

Niepewność nie oznacza, że strategia przestaje być potrzebna. Jest dokładnie odwrotnie.

Strategia pokazuje, dokąd zmierza firma. Scenariusze pomagają natomiast przygotować różne drogi prowadzące do tego kierunku.

Działania operacyjne należy weryfikować regularnie zgodnie z ustalonymi rutynami zarządczymi. Samą strategię można korygować co 6–12 miesięcy. Korygować, a nie zmieniać przy każdej nowej informacji.

Pięć pytań dla właściciela firmy

Odpowiedz sobie na pięć pytań:

1. Jakie jedno zdarzenie mogłoby dzisiaj zatrzymać moją firmę na miesiąc?
2. Od jakiego klienta, pracownika, dostawcy, systemu lub kanału sprzedaży jestem zbyt mocno uzależniony?
3. Jakie trzy scenariusze przyszłości powinienem przeanalizować?
4. Jakie dane mogą odpowiednio wcześnie ostrzec mnie przed zmianą?
5. Co mogę zrobić w ciągu najbliższych 30 dni, aby firma była mniej krucha?

Nie zbudujesz firmy przygotowanej na wszystko. Możesz jednak stworzyć organizację, która szybciej zauważa zmiany, lepiej znosi uderzenia i potrafi wyciągać z nich energię do dalszego rozwoju.

Jeżeli chcesz przygotować swoją firmę na różne scenariusze przyszłości, zacznijmy od bezpłatnej konsultacji.

Źródła:

Duchek S., „Organizational Resilience: A Capability-Based Conceptualization”, Business Research, 2020. DOI: 10.1007/s40685-019-0085-7

Taleb N.N., Douady R., „Mathematical Definition, Mapping, and Detection of (Anti)Fragility”, Quantitative Finance, 2013. DOI: 10.1080/14697688.2013.800219

Rohrbeck R., Kum M.E., „Corporate Foresight and Its Impact on Firm Performance: A Longitudinal Analysis”, Technological Forecasting and Social Change, 2018. DOI: 10.1016/j.techfore.2017.12.013