„Misja, wizja, wartości i halucynacje”. Z takim określeniem spotykam się czasami wśród przedsiębiorców z sektora MŚP.
Misja, wizja i wartości bywają traktowane jak korporacyjny wymysł albo hasła, które dobrze wyglądają na ścianie. Tymczasem są częścią strategii firmy:
- misja odpowiada na pytanie, po co istniejemy,
- wizja pokazuje, dokąd zmierzamy,
- wartości określają, na jakich zasadach chcemy tam dotrzeć.
Prawdziwe wartości firmy poznaje się jednak dopiero wtedy, gdy działanie zgodnie z nimi zaczyna kosztować.
Wartości nie tworzy się podczas burzy mózgów
Nie chodzi o przygotowanie efektownej tablicy, która zawiśnie w pomieszczeniu socjalnym albo przy wejściu do gabinetu prezesa.
Wartości firmy nie powinny być wymyślane. Należy je odkryć, nazwać i wyciągnąć z tego, co już funkcjonuje w organizacji. W przeciwnym razie powstanie lista dobrze brzmiących słów, których nikt wcześniej w firmie nie widział i których później nie będzie potrafił zastosować.
W małej firmie wartości najczęściej zaczynają się od właściciela. To jego sposób działania, podejmowane decyzje i granice stają się początkiem kultury organizacyjnej. Wraz z rozwojem firmy wartości mogą ewoluować, ponieważ organizację zaczynają współtworzyć kolejne osoby.
Nie oznacza to jednak, że wartości mogą zmieniać się przy okazji każdej kampanii marketingowej. Powinny wynikać z tego, jak firma rzeczywiście działa albo jak świadomie chce działać w przyszłości.
Wartości sprawdzają się w trudnych sytuacjach
Łatwo deklarować uczciwość, odpowiedzialność lub partnerstwo, kiedy wszystko układa się dobrze. Prawdziwy test przychodzi wtedy, gdy zachowanie spójności oznacza utratę klienta, dobrego pracownika albo części przychodu.
Miałem klienta, który nie wywiązywał się ze swoich zobowiązań, zachowywał się niespójnie z tym, co wcześniej deklarował, i próbował manipulować sytuacją. Kontynuowanie współpracy oznaczało dalszy przychód. Jednocześnie byłoby sprzeczne z zasadami, według których chcę prowadzić firmę.
W takiej sytuacji wartości skracają proces decyzyjny. Nie musisz za każdym razem od początku zastanawiać się, gdzie przebiega granica. Jeżeli znasz swoje wartości, wiesz, kiedy należy ją postawić, nawet jeśli wiąże się to ze stratą finansową.
Wartość, której firma nie potrafi obronić w trudnej sytuacji, pozostaje jedynie hasłem.
Bezpłatne narzędzieGenerator strategii wzrostu sprzedaży
Odpowiadasz na kilka pytań i dostajesz szkielet strategii dla swojej firmy. Bez rejestracji, w kilka minut.
Wygeneruj swoją strategię
Wartości powinny być widoczne wszędzie
Wartości powinny unosić się w firmie jak powietrze. Powinny być obecne w rekrutacji, wdrożeniu pracownika, codziennym zarządzaniu, awansach, rozstaniach, obsłudze klienta oraz wyborze partnerów biznesowych.
Samo słowo „odpowiedzialność” nie wystarczy. Trzeba pokazać pracownikom, jakie konkretne zachowania oznaczają odpowiedzialność wewnątrz organizacji oraz w relacji z klientem.
Dlatego każdą wartość warto przełożyć na:
- zachowania, których oczekujemy,
- zachowania, których nie akceptujemy,
- przykłady decyzji zgodnych z daną wartością,
- sposób jej realizowania wobec klientów.
Właściciel musi być pierwszą osobą, która stosuje te zasady i egzekwuje je również w małych sprawach. Jeżeli sam robi wyjątki, zespół szybko zauważy, że deklarowane wartości nie mają większego znaczenia.
Najczęściej wystarczą trzy do pięciu wartości. Większa liczba utrudnia ich zapamiętanie i wykorzystanie w codziennej pracy.
Co mówią badania?
Badacze rozróżniają między innymi wartości deklarowane, postrzegane, współdzielone i aspiracyjne. Zwracają również uwagę, że wartości organizacyjne mają dynamiczny charakter, a pomiędzy tym, co firma deklaruje, i tym, jak działa, mogą powstawać istotne różnice.
Metaanaliza obejmująca 172 badania i 836 efektów pokazała, że dopasowanie człowieka do organizacji jest związane między innymi z postawami pracowników, wynikami, stresem, zachowaniami związanymi z odejściem oraz długością zatrudnienia.
Badania pokazują również, że wartości osoby zarządzającej są powiązane z kulturą organizacyjną i sposobem funkcjonowania firmy.
Proste ćwiczenie dla właściciela firmy
Poproś kluczowe osoby w firmie, aby niezależnie odpowiedziały na trzy pytania:
- Jakie trzy wartości są rzeczywiście widoczne w codziennym działaniu naszej firmy?
- Jakie konkretne zachowania potwierdzają każdą z nich?
- Jakie zachowania tolerujemy, mimo że są sprzeczne z deklarowanymi wartościami?
Następnie porównaj odpowiedzi z tym, co sam uważasz za wartości swojej firmy. Różnice pokażą Ci obszary wymagające rozmowy i zmiany.
Klientowi możesz opowiadać o swoich wartościach od początku współpracy. Znacznie ważniejsze jest jednak to, aby sam je poczuł w sposobie, w jaki się z nim komunikujesz, realizujesz zobowiązania i zachowujesz w trudnej sytuacji.
Jeżeli chcesz odkryć rzeczywiste wartości swojej firmy i przełożyć je na kulturę organizacyjną oraz codzienne decyzje, umów bezpłatną konsultację.
Źródła:
Bourne H., Jenkins M., „Organizational Values: A Dynamic Perspective”, Organization Studies, 2013. DOI: 10.1177/0170840612467155
Kristof-Brown A.L., Zimmerman R.D., Johnson E.C., „Consequences of Individuals’ Fit at Work: A Meta-Analysis of Person–Job, Person–Organization, Person–Group, and Person–Supervisor Fit”, Personnel Psychology, 2005. DOI: 10.1111/j.1744-6570.2005.00672.x
Berson Y., Oreg S., Dvir T., „CEO Values, Organizational Culture and Firm Outcomes”, Journal of Organizational Behavior, 2008. DOI: 10.1002/job.499
